Overslaan en naar de inhoud gaan

Voorbereiden op de periodieke VOG-plicht

Het kabinet wil met ingang van 1 januari 2027 een periodieke Verklaring Omtrent Gedrag-plicht (VOG-plicht) invoeren voor medewerkers Burgerzaken die werken binnen het reisdocumentenstelsel. Het is een van de maatregelen om integriteit, veiligheid en weerbaarheid tegen ondermijning te versterken. De verplichting gaat gelden voor alle Nederlandse gemeenten en openbare lichamen in Caribisch Nederland: Bonaire, Sint Eustatius en Saba (hierna gemeenten). 

Wat houdt de periodieke VOG-plicht precies in?
De periodieke VOG-plicht houdt in dat iedere medewerker Burgerzaken die betrokken is bij het aanvraag- en uitgifteproces van reisdocumenten een VOG heeft van maximaal twee jaar oud.​ Wordt een VOG-aanvraag afgewezen? Dan mag de medewerker geen werkzaamheden meer uitvoeren binnen het reisdocumentenstelsel. ​De verplichting geldt ook voor zittend personeel en inhuurkrachten.

Let op: de VOG-verplichting geldt per dienstverband. Bij een overstap naar een andere gemeente of een ander uitzendbureau moet daarom altijd een nieuwe VOG worden aangevraagd. ​De VOG-plicht geldt niet voor personeel van de bezorgdiensten. Daarvoor gelden de bestaande eisen zoals opgenomen in paragraaf 4c van de Circulaire bezorgproces reisdocumenten.

Overgangsregeling
De ingangsdatum van de periodieke VOG-plicht per 1 januari 2027, is onder voorbehoud van de aanpassing van artikel 1.7 van het Paspoortbesluit. Gemeenten krijgen na de ingangsdatum één jaar de tijd om aan de verplichting te voldoen. Dit betekent dat zij vanaf 1 januari 2028 moeten kunnen aantonen dat ze hieraan voldoen. RvIG raadt gemeenten aan om zich nu al voor te bereiden. 

Start alvast met voorbereiden
Hieronder staan een aantal aandachtspunten om de komst van de periodieke VOG-plicht alvast op de agenda te zetten binnen jouw gemeente. Trek hierin zoveel mogelijk samen op met de afdeling P&O/HR.

  • Het is slim om de verplichte periodieke VOG nu al op te nemen in nieuwe arbeidsovereenkomsten. Dit voorkomt discussies later.  
  • Als gemeente blijf je ook verantwoordelijk voor het borgen van de VOG-plicht bij inhuurkrachten. Maak hier dus tijdig afspraken over met detacherings- en uitzendbureaus.
  • Maak afspraken over waar de verantwoordelijkheid voor de herhaalverplichting komt te liggen en welke instructies en procesafspraken er nodig zijn. Zoals: wie doet wat, wat wordt van medewerkers zelf verwacht, hoe regel je vergoedingen en welke afspraken zijn nodig als iemand een zienswijze indient of bezwaar maakt tegen een VOG-besluit?
  • Maak beleids- en procesafspraken voor situaties waarin een VOG wordt afgewezen.
  • Richt een administratief proces of systeem in dat inzicht geeft in de actuele VOG-status van medewerkers en dat voldoet aan de basisbeginselen van de AVG of de Wet bescherming persoonsgegevens BES.
  • Denk ook aan het instellen van een signalering wanneer de termijn van twee jaar bijna is afgelopen.
  • Denk na over wanneer en hoe je intern gaat communiceren over de verandering, bij voorkeur als onderdeel van het integriteitsbeleid. Tip: op de website van Justis vind je handige voorlichtingsmaterialen.
  • Breng in kaart wat er nodig is om de VOG-plicht goed te borgen in het HR-beleid van de gemeente. Denk aan het actualiseren van het integriteitsbeleid, aanstellingsbeleid en eventuele andere personeelsreglementen.
  • Bepaal hoe je straks wilt aantonen dat je voldoet aan de verplichting, want dit gaat onderdeel uitmaken van de zelfevaluatie.

Meer informatie 
Zodra er meer duidelijkheid is over de ingangsdatum en uitvoering in de praktijk, breiden we de informatie op deze website uit. Meer informatie vind je ook via onderstaande links en de Veelgestelde vragen .

Samen blijven we scherp op de aanvraag en uitgifte van reisdocumenten.  

Veelgestelde vragen periodieke VOG-plicht

Ja. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is van plan om de kosten die gemeenten per document aan het Rijk moeten overmaken te verlagen. De maximale prijs die gemeenten aan burgers mogen vragen blijft gelijk. 

Voor het wetsvoorstel is input opgehaald bij meerdere gemeenten en de NVVB. Door VNG Realisatie is een impactanalyse uitgevoerd. Hierbij hebben de onderzoekers met vertegenwoordigers van 14 gemeenten gesproken. In de consultatieprocedure zijn bovendien de belangenorganisaties en openbare lichamen in Caribisch Nederland apart geconsulteerd, naast de internetconsultatie waarin iedereen mocht reageren.

VOG-aanvragen van medewerkers bij Nederlandse gemeenten worden beoordeeld door Justis. VOG-aanvragen vanuit de bijzondere gemeenten Bonaire, Sint Eustatius en Saba verlopen via de gezaghebber.

Een VOG laat zien dat iemands justitiële verleden geen bezwaar vormt voor een bepaalde functie. Het is dus niet zo dat iemand bij een veroordeling standaard geen VOG krijgt. Het gaat erom of een eerdere veroordeling als risico wordt gezien voor het werk dat iemand gaat doen.
Justis kijkt voor de beoordeling in het Justitieel Documentatie Systeem. Naast veroordelingen staan daar ook andere justitiële documenten in, zoals geseponeerde zaken. Ook die worden meegewogen. In de loop van 2026 wordt bekend welk specifiek VOG-screeningsprofiel Justis adviseert voor werkzaamheden in het aanvraag- en uitgifteproces van reisdocumenten.

Voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba zie artikel 15 t/m 29 van de Wet op de justitiële documentatie en op de verklaringen omtrent het gedrag BES.

Kan een medewerker niet op tijd een VOG overleggen? Dan mag hij of zij geen taken uitvoeren binnen het reisdocumentenproces totdat de VOG wordt aangeleverd. Dit vraagt om duidelijke interne afspraken en communicatie vooraf. Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente om medewerkers tijdig te informeren en herinneren.

Het opslaan van de VOG’s is niet nodig. Dat geldt ook voor de inhoud of reden van een eventuele weigering, aangezien het hier om zeer privacygevoelige informatie gaat. Gemeenten moeten wel de geldigheid van een VOG kunnen controleren, dus medewerkers moeten een origineel kunnen tonen. Vervolgens kun je als gemeente vastleggen:

  • dát een geldige VOG is overlegd;
  • de datum van afgifte.

Ja. Wanneer Justis een VOG-aanvraag afwijst, gaat het in eerste instantie om een ‘voornemen tot afwijzing’. De betrokken medewerker kan daarna nog een zienswijze indienen die wordt meegenomen in de beslissing. Daarna heeft de medewerker de mogelijkheid om binnen zes weken na de beslissing een bezwaarschrift in te dienen. Voor meer informatie over bezwaarprocedures zie de website van Justis of artikel 25 van de Wet op de justitiële documentatie en op de verklaringen omtrent het gedrag BES.