LO-458 Verwijderen beeindigde vreemde nationaliteiten in bulk

1 Probleemstelling

1.1 Omschrijving

Sinds 2014 wordt er geen vreemde nationaliteit naast de Nederlandse meer geregistreerd in de Basisregistratie Personen (BRP) als mensen de Nederlandse nationaliteit al vanaf de eerste inschrijving hadden. De vreemde nationaliteiten naast de Nederlandse die vóór 2014 zijn geregistreerd, zijn op 31 januari 2015 “beëindigd” met reden 404, maar nooit verwijderd. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft hier klachten over ontvangen. Naar aanleiding van deze klachten en met oog op datakwaliteit heeft BZK de afgelopen periode onderzocht of en hoe deze gegevens over vreemde nationaliteiten naast de Nederlandse worden gebruikt door afnemers van de BRP. Uit deze inventarisatie is gebleken dat de noodzakelijkheid van deze gegevens voor de uitvoeringspraktijk zeer beperkt is. De Rechtbank Rotterdam heeft in lijn hiermee op 11 februari 2025 geoordeeld dat het bewaren van de beëindigde vreemde nationaliteiten naast de Nederlandse niet noodzakelijk en daarmee in strijd met de Wet BRP (artikel 2.7 eerste lid, aanhef, onder a en onder 5) en de AVG is. Tevens oordeelt de rechtbank dat op grond van art. 2.58 burgers het recht hebben om te verzoeken deze gegevens te wissen uit de BRP.

Met LO-wijziging LO-444 Beëindigde vreemde nationaliteiten verwijderen bij individuele PL is per 1 juli 2026 mogelijk gemaakt dat een vreemde nationaliteit wordt verwijderd uit de BRP als een burger die naast die vreemde nationaliteit de Nederlandse nationaliteit of het bijzonder Nederlanderschap al sinds de geboorte of eerste inschrijving heeft, daarom verzoekt. Als bij een aangifte of verwerking van een brondocument blijkt dat iemand de Nederlandse nationaliteit of het bijzonder Nederlanderschap al had vanaf de geboorte of vanaf de eerste inschrijving in de BRP, dan worden eventuele vreemde nationaliteiten zelfs zonder zo’n verzoek verwijderd van de persoonslijst.

Met onderhavige LO-wijziging wordt een conversieprocedure voorgeschreven waarin alle vreemde nationaliteiten in bulk worden verwijderd uit de BRP van personen die de Nederlandse nationaliteit of het bijzonder Nederlanderschap hebben sinds de geboorte of sinds de eerste inschrijving in de BRP.

1.2 Herkomst

Deze wijziging komt voort uit een verzoek van BZK om te regelen dat beëindigde vreemde nationaliteiten die personen al vanaf de geboorte hebben, worden verwijderd uit de BRP.

1.3 Raakvlakken

Er zijn vooralsnog geen raakvlakken met andere LO-wijzigingen.

2 Oplossing

2.1 Huidige situatie

Sinds 2014 wordt er geen vreemde nationaliteit naast de Nederlandse meer geregistreerd in de Basisregistratie Personen (BRP) als mensen de Nederlandse nationaliteit al vanaf de eerste inschrijving hadden. De vreemde nationaliteiten naast de Nederlandse die vóór 2014 zijn geregistreerd, zijn echter nooit verwijderd; ze zijn alleen historisch geworden door ze te beëindigen met code 404: Beëindiging registratie (niet-Nederlandse) nationaliteit. Het komt echter ook na 2014 nog voor dat mensen al vanaf de eerste inschrijving naast de Nederlandse nationaliteit ook nog een beëindigde vreemde nationaliteit hebben, bijvoorbeeld als pas na het moment van de eerste inschrijving blijkt dat iemand ook toen al de Nederlandse nationaliteit had. Er zijn op dit moment ongeveer 800.000 personen met zo’n beëindigde vreemde nationaliteit, terwijl ze de Nederlandse nationaliteit of het bijzonder Nederlanderschap al vanaf geboorte of vanaf eerste inschrijving hadden.

Het handmatig verwijderen van een vreemde nationaliteit is geregeld in LO-wijziging LO-444 Verwijderen beëindigde vreemde nationaliteiten bij individuele pl. Maar zolang een burger zo’n verzoek niet indient en geen aangifte doet waaruit blijkt dat hij de Nederlandse nationaliteit of het bijzonder Nederlanderschap al vanaf geboorte of vanaf eerste inschrijving had, blijven eventuele beëindigde vreemde nationaliteiten op zijn persoonslijst staan. Bovendien zijn de voorwaarden waaraan een persoonslijst moet voldoen om vreemde nationaliteiten te verwijderen in LO-444 nog iets te streng, waardoor te weinig vreemde nationaliteiten in aanmerking komen.

2.2 Oplossing

Aan (leveranciers van) gemeentelijke burgerzakensystemen en de RNI wordt gevraagd om alle met reden 404 beëindigde nationaliteiten van personen die al vanaf de geboorte of vanaf de eerste inschrijving ook de Nederlandse nationaliteit of het bijzonder Nederlanderschap hadden, in bulk te verwijderen. Om precies te zijn moet een nationaliteit (de categoriestapel) voldoen aan de volgende voorwaarden om mogen worden verwijderd:

• De persoonslijst is niet opgeschort met reden ‘F’ of ‘O’ EN
• De persoon heeft (of had!) een vreemde nationaliteit EN 
• De persoon heeft de Nederlandse nationaliteit of wordt behandeld als Nederlander EN 
• De persoon heeft de Nederlandse nationaliteit dan wel het bijzonder Nederlanderschap nooit verloren EN 

• (

  • De ingangsdatum van de Nederlandse nationaliteit dan wel het bijzonder Nederlanderschap is ongelijk aan de standaardwaarde OF 
  • de opnamedatum van de Nederlandse nationaliteit dan wel het bijzonder Nederlanderschap is kleiner dan of gelijk aan de datum van eerste inschrijving in de BRP

  ) EN

• (

  • de ingangsdatum van de Nederlandse nationaliteit dan wel het bijzonder Nederlanderschap is gelijk aan de geboortedatum van de persoon, OF 
  • de ingangsdatum van de Nederlandse nationaliteit dan wel het bijzonder Nederlanderschap is kleiner dan of gelijk aan die van de vreemde nationaliteit, OF
  • de ingangsdatum van de Nederlandse nationaliteit dan wel het bijzonder Nederlanderschap is kleiner dan of gelijk aan de datum van eerste inschrijving in de BRP

  )

Hierbij geldt dat onjuiste categorieën buiten beschouwing moeten worden gelaten, maar categorieën in onderzoek wél meegenomen moeten worden. 

Let wel: vreemde nationaliteiten die aan deze voorwaarden voldoen, zouden met reden 404 beëindigd móeten zijn en daarom komt die code (opgenomen in rubriek 04.64.10 Reden beëindigen nationaliteit) zelf niet in de voorwaarden voor. Als iemand ná zijn geboorte of na eerste inschrijving in de BRP pas de Nederlandse nationaliteit heeft gekregen, dan zijn eventuele vreemde nationaliteiten óók beëindigd met reden 404, maar die nationaliteiten mogen niet verwijderd worden omdat die voor sommige afnemers nog relevant zijn.

Na het verwijderen van nationaliteiten van een persoonslijst moet er voor die PL een Lg01 worden verzonden naar BRP-V. In principe verstuurt BRP-V na verwerking van deze mutaties géén Ag31-berichten, tenzij afnemers daar expliciet om vragen. Er zijn ruim 125 afnemers geautoriseerd voor gegevens uit categorie 04/54, maar die hebben uiteraard niet allemaal bij al die 800.000 persoonslijsten een afnemersindicatie geplaatst.

2.3 Openstaande punten

Er zijn na de inwerkingtreding van deze wijziging geen openstaande punten meer.

3 Invoering

Voordat een leverancier overgaat tot het verwijderen van de met reden 404 beëindigde nationaliteiten, is het goed om te verifiëren dat de juiste categoriestapels worden verwijderd. Dit zal in twee stappen worden gedaan. 

In de eerste plaats zal RvIG een aantal test-PL’en ter beschikking stellen waarop leveranciers hun scripts kunnen loslaten om te zien of de juiste nationaliteiten worden verwijderd. Die test-PL’en dekken zo goed mogelijk alle situaties die zich in de praktijk kunnen voordoen. 

In de tweede plaats zal leveranciers worden gevraagd om voor één of twee gemeenten een proefconversie te doen (net als bij een gemeentelijke herindeling), waarna RvIG die met DAFT (Data Analysis & Fingerprint Tool) zal vergelijken met diezelfde persoonslijsten uit BRP-V. DAFT kan de verwachte verschillen (die het gevolg zijn van de verwijdering van de nationaliteiten) negeren en zien of er daarnaast nog verschillen zijn tussen de PL’en uit de gemeente en die uit BRP-V. Zo kan met behulp van bestaande tools en procedures worden vastgesteld dat beide partijen de zelfde categoriestapels op het oog hebben.

De verwijdering van de bewuste stapels gebeurt alleen nadat deze test is geslaagd. Hoewel deze verwijdering ambtshalve gebeurt, worden de getroffen burgers niet geïnformeerd via een voornemen of een besluit. 

Aan alle afnemers die geautoriseerd zijn voor spontane verstrekking van gegevens uit cat. 04/54 wordt van te voren gevraagd of zij Ag31-berichten wensen te ontvangen die het gevolg zijn van het verwijderen van vreemde nationaliteiten. BRP-V kan configureren of een afnemer Ag31-berichten moet krijgen of niet.

Afnemers die géén Ag31-berichten willen ontvangen, worden geacht zelf te zorgen dat vreemde nationaliteiten die aan de voorwaarden in de vorige paragraaf voldoen, worden verwijderd uit hun systemen.

RvIG stelt voor om deze conversies bij alle gemeenten en afnemers te draaien tijdens het eerste weekend van april 2027, buiten kantoortijden. Hiervoor zal RvIG een draaiboek op stellen.

4 Gevolgen

4.1 Documentatie

Deze wijziging in LO BRP heeft ook gevolgen voor de HUP en de WIR, maar niet voor de andere logisch ontwerpen (LO BES, LO BSN, LO BRPk en LO PGK). De versoepelde voorwaarden gelden voortaan ook voor het verwijderen van vreemde nationaliteiten op individuele persoonslijsten, bijvoorbeeld wanneer bij de opname van de Nederlandse nationaliteit blijkt dat iemand die al vanaf geboorte had.

4.2 Gemeenten

Gemeenten moeten hun leveranciers vragen om de conversie uit te voeren conform de voorschriften in het LO. Van elke PL waarvan een nationaliteit verwijderd is, moet een Lg01-bericht worden verzonden naar BRP-V. Daarnaast moeten gemeenten er alert op zijn dat in meer gevallen vreemde nationaliteiten moeten worden verwijderd bij individuele persoonslijsten.

4.3 Afnemers

Afnemers die geautoriseerd zijn voor spontane verstrekking van gegevens uit cat. 04/54 én die dit wensen zullen voor elke PL waarvan één of meer nationaliteiten zijn verwijderd, een Ag31-bericht ontvangen. Zij moeten, ongeacht of zij Ag31-berichten wensen te ontvangen, de gegevens over de verwijderde nationaliteiten ook verwijderen uit hun eigen gegevensmagazijnen.

4.4 IND

Geen gevolgen.

4.5 Caribische landen en Caribisch Nederland

Geen gevolgen.

4.6 RvIG-systemen

RvIG moet eveneens eenmalig de voorgeschreven conversie uitvoeren in de RNI. Van elke PL waarvan een nationaliteit verwijderd is, moet een Lg01-bericht worden verzonden naar BRP-V. Daarnaast moet RvIG de leveranciers ondersteunen door de resultaten van de proefconversie in DAFT te vergelijken met de verwachte resultaten op grond van dezelfde PL’en in BRP-V. Tenslotte moet RvIG ook de afnemers ondersteunen die geautoriseerd zijn voor spontane verstrekking van nationaliteitsgegevens.