Eigen wet- en regelgeving voor de Nederlandse identiteitskaart
Per 1 oktober 2026 heeft de Nederlandse identiteitskaart (NIK) een eigen wet: de Wet op de Nederlandse identiteitskaart. Onder die wet komt ook eigen onderliggende regelgeving: het Besluit Nederlandse identiteitskaart en de Regeling Nederlandse identiteitskaart. De regels over de NIK worden één op één overgezet naar de nieuwe wet- en regelgeving. Inhoudelijk verandert er dus helemaal niets aan het aanvraag- en uitgifteproces. De regels over het paspoort en alle andere reisdocumenten blijven in de Paspoortwet, het Paspoortbesluit, Besluit paspoortgelden en de vier Paspoortuitvoeringsregelingen staan.
Aanleiding
De regels over de NIK staan op dit moment in de Paspoortwet en de daaronder liggende regelgeving, samen met de regels over paspoorten en andere reisdocumenten. De Paspoortwet is een rijkswet die in het hele Koninkrijk der Nederlanden geldt. Voor het paspoort is dit nodig, omdat alle burgers van het Koninkrijk het Nederlandse paspoort aanvragen. Maar de NIK is alleen de identiteitskaart van Europees Nederland. De andere landen van het Koninkrijk hebben hun eigen identiteitskaart. De regels over de NIK horen dus niet in een Rijkswet te staan. Daarom komt er een ‘ontvlechting’ van de NIK uit de Paspoortwet.
Regelgeving leges
Per 1 oktober staan de regels over de leges voor de NIK dus in het Besluit NIK. De regels over de leges van alle andere reisdocumenten blijven voorlopig in het Besluit paspoortgelden staan. Per 1 januari 2027 worden de leges zoals ieder jaar aangepast. Per 1 april 2027 wordt het Besluit paspoortgelden ingetrokken. De leges voor de NIK komen dan in de Regeling NIK te staan, de leges over alle andere reisdocumenten in het Paspoortbesluit.
Wat verandert er per 1 oktober?
Na de invoering van de nieuwe wet- en regelgeving zijn er drie punten waar je rekening mee moet houden:
Aanpassen eigen verwijzingen naar de Paspoortwet in eigen communicatie en documenten
Verwijs je in je eigen communicatie en documenten naar de Paspoortwet, bijvoorbeeld in interne handleidingen, instructies, brieven aan inwoners, modelformulieren, procedures of op jouw website? Dan moet je deze verwijzingen zelf aanpassen. Voor de NIK moet voortaan verwezen worden naar de Wet op de NIK en de onderliggende regelgeving. Deze wijzigingen kunnen aangepast worden bij de eerstvolgende periodieke aanpassing van het betreffende document.
Aanpassen verwijzingen naar de Paspoortwet en het Besluit paspoortgelden in lokale verordeningen
Verwijs je in lokale verordeningen naar de Paspoortwet en het Besluit paspoortgelden als grondslag voor het vaststellen van de tarieven voor reisdocumenten? Dan hoef je voorlopig niets te doen. BZK heeft in de wetgeving geregeld dat als je de tarieven voor een NIK op 1 oktober zijn vastgesteld op grond van de Paspoortwet en het Besluit paspoortgelden, dit ook na 1 oktober 2026 blijft gelden op grond van de nieuwe Wet op de NIK en het Besluit NIK. Bij de eerstvolgende wijziging van de legesverordeningen moet je de verwijzingen wel aanpassen. Voor het vaststellen van de tarieven voor een NIK moet dan naar de Wet op de NIK en het Besluit NIK worden verwezen. In de handreiking staat meer informatie over het aanpassen van legesverordeningen.
Verplaatsing van enkele bepalingen van regeling naar besluit:
Een aantal bepalingen die nu in de Paspoortuitvoeringsregelingen staan, horen eigenlijk op het hogere niveau van een besluit. Het gaat onder andere om bepalingen die raken aan de privacy. Die bepalingen worden tegelijk met deze ontvlechting naar het hogere niveau van een besluit verplaatst. De betreffende bepalingen over de NIK worden vanuit de Paspoortuitvoeringsregelingen naar het nieuwe Besluit NIK overgezet. De betreffende bepalingen over andere reisdocumenten worden vanuit de Paspoortuitvoeringsregelingen naar het Paspoortbesluit overgezet. Ook hier verandert er inhoudelijk niets aan de bepalingen.
Inhoudelijk verandert er niets aan het aanvraag- en uitgifteproces. De gevolgen van deze wijziging voor uitgevende instanties zijn dus beperkt. Burgers zullen dus niets van deze wijziging merken.
Omzettingstabel
Voor zowel de Wet op de NIK, het Besluit NIK en de Regeling NIK is een omzettingstabel gemaakt, waarin een overzicht staat van hoe bepalingen zijn overgezet. Je vindt ze hieronder, de omzettingstabel bij de Wet op de NIK staat ook in de handreiking.
- Omzettingstabel Wet op de Nederlandse identiteitskaart (NIK)
Artikel Wet NIK Artikel Paspoortwet Artikel Wet NIK Artikel Paspoortwet 1 1 21 33 2 2 22 34 3 3* 23 36 4 3a 24 38 5 4d 25 40 5a 4a 26 41 6 5 27 42 7 5a 28 44 en 46a 8 6 29 46b 9 7 30 47 10 8 31 48 11 16a 32 49 12 17 33 50 13 23b 34 50a 14 25 35 50b 15 26 36 51 16 27 37 54 17 28 38 56 18 29 39 57 19 31 40 58 20 30 en 32 41 59 *Voor artikel 3, derde lid, van het wetsvoorstel: artikel 1.5 van het Paspoortbesluit.
- Omzettingstabel Besluit NIK
OVEREENKOMSTIGE ARTIKELEN IN HET PASPOORTBESLUIT, BESLUIT PASPOORTGELDEN EN PUN/PUB
Besluit Nederlandse identiteitskaart Paspoortbesluit Besluit paspoortgelden PUN en PUB 1 1.1 1 2 1.6 3 1.7 4 2.16 5 2.17 6 3.2 7 28a PUN en 42a PUB 8 29 PUN en 43 PUB 9 4.2 10 4.6 11 4.7 12 65 PUN en 76 PUB 13 7.1 14 8.1 15 8.2 16 2 17 2a 18 3 19 6 20 7 21 8 22 9 23 10 24 12 25 13 26 10.1
- Omzettingstabel Regeling NIK
OVEREENKOMSTIGE ARTIKELEN IN DE PASPOORTUITVOERINGSREGELINGEN
Regeling Nederlandse identiteitskaart PUN PUB PUKMAR 1 1 1 2 3 3 3 3aa 3aa 4 3ab 3ab 5 3ac 3ac 6 5 7 7 8 8 9 21 35 10 22 36 11 22a 12 23 37 13 25 39 14 26 40 15 27 41 16 28 17 28a 42a 18 29 43 19 31 45 20 32 46 21 37 22 38 51 23 39 52, eerste en zesde lid 24 40 53 en 52, tweede t/m vierde lid 25 41 55 26 42 56 27 42a 56a 28 43 29 43a 30 43b 31 57 32 44 33 34 45 60 35 46 36 46a 37 46b 38 61 39 47 59 40 48 62 41 49 42 51 43 52 44 54 45 67 46 55 47 68 48 56 49 56a 68a 50 58 70 51 59 52 60 72 53 61 73 54 61a 55 64 56 75 57 65 76 58 67 78 32 59 68 60 71 80 61 81 62 72 82 63 73 85 64 74 65 75 66 78 86 67 79 87 68 80 88 69 80a 88a 70 80b 88b 71 81 72 82 73 82a 74 89 75 90 76 83 77 91 78 84 92 79 85 80 93 81 86 94 82 87 101 83 89 103 84 90 104 85 90a 104a 86 91 105 87 92 106 88 93 107 89 94 108 90 95 109 56 91 96 92 97 110 57 93 98 111 58 94 99 95 100
Meer informatie
Heb je vragen over de ontvlechting van de Nederlandse identiteitskaart uit de Paspoortwet? Neem dan contact op met onze frontoffice, via info@rvig.nl.
Meer informatie
Veelgestelde vragen over de ontvlechting
Waarom vindt er een ontvlechting plaats?
De regels over de NIK staan nu in de Paspoortwet. Dit is een rijkswet, die in het hele Koninkrijk der Nederlanden geldt. De NIK is alleen de identiteitskaart van het Europese deel van Nederland. De landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten hebben een eigen identiteitskaart. Daarom krijgt de NIK een eigen wet die alleen in Nederland geldt.
Wat moeten we als uitgevende instantie doen?
De processen veranderen niet. De voorwaarden voor aanvraag van een NIK en het aanvraag- en uitgifteproces blijven hetzelfde. De aanpassingen in de systemen en standaardformulieren voeren RvIG en de leveranciers uit. Hier hoeven de uitgevende instanties niets voor te doen.
Verwijs je naar de Paspoortwet, bijvoorbeeld in eigen lokale regelgeving of besluiten, communicatie, handboeken, brieven of standaardformulieren? Dan moet je voortaan voor de NIK ook naar de Wet op de NIK verwijzen. Deze aanpassingen kun je bij de eerstvolgende wijziging van het betreffende document doorvoeren.
Verwijs je in een lokale verordening naar de Paspoortwet en/of het Besluit paspoortgelden als grondslag om de legesbedragen vast te stellen? Je hoeft dan voorlopig niets te doen. Bij de eerstvolgende keer dat je een legesverordening vaststelt ná 1 oktober 2026 moet je wel voor de leges voor aanvraag van een NIK verwijzen naar de Wet op de NIK en het Besluit NIK. Verwijs je naar de bedragen in het Besluit paspoortgelden? Dan moet je die verwijzingen wel per 1 oktober aanpassen. De bedragen voor de NIK staan vanaf 1 oktober namelijk niet meer in het Besluit paspoortgelden, maar in het Besluit NIK. De bedragen zelf wijzigen overigens niet per 1 oktober, maar pas per 1 januari voor de jaarlijkse indexering.
Voor zowel de Wet op de NIK, het Besluit NIK en de Regeling NIK is een omzettingstabel gemaakt, waarin een overzicht staat van hoe bepalingen zijn overgezet. Deze kun je dus gebruiken bij het aanpassen van verwijzingen naar artikelen. De omzettingstabel bij de Wet op de NIK is als bijlage bij deze handreiking gevoegd. De omzettingstabellen bij het Besluit NIK en de Regeling NIK vind je op onze website.
Wanneer treedt de ontvlechting van de NIK in werking?
Alle nieuwe regelgeving treedt in werking op 1 oktober 2026. Vanaf dan staan de regels over de NIK in de nieuwe Wet op de NIK en de daaronder liggende regelgeving.
Moet ik een reeds vastgestelde lokale verordening aanpassen als deze verwijst naar de Paspoortwet?
Als je zelf de tarieven hebt vastgesteld en als grondslag hiervoor verwijst naar de Paspoortwet, hoef je niets te doen. BZK zorgt er in de wetgeving voor dat als een lokale verordening voor het vaststellen van leges nu gebaseerd is op de Paspoortwet, deze ook geldig blijft op grond van de nieuwe Wet op de NIK. Bij de eerstvolgende keer dat je een legesverordening vaststelt moet je wel voor de leges voor aanvraag van een NIK verwijzen naar de Wet op de NIK en het Besluit NIK.
Als je in de verordening geen bedragen noemt, maar verwijst naar de bedragen zoals vastgesteld in het Besluit paspoortgelden, moet je die verwijzingen wel voor 1 oktober aanpassen. De bedragen voor de NIK staan vanaf 1 oktober namelijk niet meer in het Besluit paspoortgelden, maar in het Besluit NIK. De bedragen zelf wijzigen overigens niet per 1 oktober, maar pas per 1 januari voor de jaarlijkse indexering.
Hoe zit het met de regelgeving voor de leges?
Per 1 oktober staan de regels over de leges voor de NIK dus in het Besluit NIK. De regels over de leges van alle andere reisdocumenten blijven voorlopig in het Besluit paspoortgelden staan. Per 1 januari 2027 worden de leges zoals ieder jaar aangepast. Per 1 april 2027 wordt het Besluit paspoortgelden ook ingetrokken. De leges voor de NIK komen dan in de Regeling NIK te staan, de leges over alle andere reisdocumenten in het Paspoortbesluit.
Waarom staan er nieuwe bepalingen in het Paspoortbesluit en het Besluit NIK, die er eerder niet in stonden?
Een aantal bepalingen die nu in de Paspoortuitvoeringsregelingen staan, horen eigenlijk op het hogere niveau van een besluit in plaats van in een ministeriële regeling. Het gaat om bepalingen die raken aan de privacy. Die bepalingen worden tegelijk met deze ontvlechting naar het hogere niveau van een besluit geplaatst. De betreffende bepalingen over de NIK worden vanuit de Paspoortuitvoeringsregelingen naar het nieuwe Besluit NIK overgezet. De betreffende bepalingen over andere reisdocumenten worden vanuit de Paspoortuitvoeringsregelingen naar het Paspoortbesluit overgezet. Ook hier verandert er inhoudelijk niets aan de bepalingen, alleen aan het niveau waar de regels staan. Het zijn dus geen nieuwe regels of procedures en het heeft voor burgers of uitgevende instanties geen gevolgen.